ΠΑΡΑΚΤΙΟΣ ΥΓΡΟΤΟΠΟΣ ΛΕΓΡΑΙΝΩΝ
ΕΠΙΤΡΟΠH ΔΙΑΣΩΣΗΣ

Η σημασία των υγροτόπων

Σαν επιστημονικός όρος η λέξη υγρότοπος υποδηλώνει κάθε τόπο που καλύπτεται μόνιμα ή εποχικά από ρηχά νερά ή που δεν καλύπτεται ποτέ από νερά, αλλά έχει υπόστρωμα (έδαφος, άμμο, χαλίκια κ.ά) υγρό για μεγάλο διάστημα του έτους. Γι’ αυτόν τον λόγο και τα οικοσυστήματα που αναπτύσσονται είναι προσαρμοσμένα στην έλλειψη οξυγόνου στο έδαφος και έχουν βλάστηση διαφορετική. Αυτό όμως οδηγεί στην ύπαρξη οργανισμών που δεν απαντώνται παρά μόνο εκεί και είναι κρίκοι της αλυσίδας της ζωής δυσεύρετοι και προς εξαφάνιση.

Οι υγρότοποι θεωρούνται σήμερα «τράπεζες και εργοστάσια γενετικού υλικού» επειδή εκεί απαντάται μεγάλο ποσοστό του φυσικού πλούτου. Πολλά ζώα (μεταξύ άλλων πολλά είδη πουλιών) αναζητούν την τροφή τους σε υγρότοπους, μένουν εκεί μόνιμα ή ευκαιριακά, ξεκουράζονται κατά το μεταναστευτικό τους ταξίδι, αναπαράγονται. Η καταστροφή ή υποβάθμιση ενός υγρότοπου σημαίνει και τη μείωση της βιοποικιλότητας γενικότερα.

Οι υγρότοποι συμβάλλουν στον καθαρισμό των νερών από ρύπους (λειτουργούν ως φίλτρα), στην προστασία από την υφαλμύρωση (είσοδος νερού της θάλασσας στον υδροφόρο ορίζοντα) και στον εμπλουτισμό του υπόγειου υδροφόρου ορίζοντα. ∆ικαίως οι υγρότοποι θεωρούνται από τα πιο παραγωγικά σε βιομάζα οικοσυστήματα. Συμβάλουν στην σταθεροποίηση των αμμωδών ακτών αποτελώντας φυσικό φράγμα στην διάβρωση των εδαφών.
Αυτοί είναι κάποιοι από τους λόγους που οδήγησαν την παγκόσμια επιστημονική κοινότητα να τους θέσει σε καθεστώς προστασίας, ορίζοντας και τρόπους διαχείρισης τους.


Η βιοποικιλότητα του υγροτόπου

Ο παράκτιος υγρότοπος Λεγραινών λόγω της υψηλής οικολογικής του σημασίας περιλαμβάνεται στο Ευρωπαϊκό οικολογικό δίκτυο περιοχών του δικτύου Natura 2000. Συγκεκριμένα έχει χαρακτηριστεί ως Ειδική Ζώνη Διατήρησης με ονομασία «Σούνιο - Νησίδα Πατρόκλου και παραθαλάσσια ζώνη» και κωδικό GR3000005. Επίσης χαρακτηρίστηκε ως Ζώνη Ειδικής Προστασίας με ονομασία «Περιοχή Λεγραινών, νησίδα Πατρόκλου με κωδικό «GR3000014». Επιπλέον η Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία έχει εντάξει τον υγρότοπο Λεγραινών στον κατάλογο με τις Σημαντικές Περιοχές για τα πουλιά της Ελλάδας με κωδικό GR127. Τέλος, αναγνωρίζοντας την ανάγκη προστασίας αυτού του πολύτιμου υγροτόπου στο τελευταίο Ρυθμιστικό Σχέδιο Αθήνας (Ν. 4277/2014) έχει χαρακτηριστεί ως υγρότοπος Α’ Προτεραιότητας.

Στον υγρότοπο των Λεγραινών έχουν καταγραφεί συνολικά πάνω από 70 είδη ορνιθοπανίδας κι ανάλογα με την εποχή ο επισκέπτης μπορεί να συναντήσει πολλά από αυτά.

Μόνιμοι κάτοικοι

Στα είδη που συναντάμε όλον τον χρόνο περιλαμβάνονται διάφορα μικρόπουλα όπως ο κατσουλιέρης, ο μαυροτσιροβάκος, ο σπιτοσπουργίτης, ο μαυρολαίμης, η καρδερίνα αλλά κι αρπακτικά όπως η γερακίνα, το ξεφτέρι και το βραχοκιρκίνεζο. Στα είδη που διαχειμάζουν συναντάμε την τσίχλα, τον κοκκινολαίμη, τη σιταρήθρα, την λιβαδοκελάδα, τον δεντροφυλλοσκόπο, τον μαυροσκούφη, τον καρβουνιάρη, και σμήνη από φανέτα, σκαρθάκια, σπίνους και τσιφτάδες, πολλές σταχτοσουσουράδες και λευκοσουσουράδες.

Χειμερινοί επισκέπτες

Έχουν επίσης παρατηρηθεί- ιδιαίτερα στις πολύ ψυχρές μέρες του χειμώνα- κεδρότσιχλες, κοκκινότσιχλες κι άλλα είδη που κινούνται νοτιότερα από τους ορεινούς όγκους της Αττικής προς αναζήτηση τροφής και ηπιότερων συνθηκών.

Σταθμός για τα πουλιά

Εάν έχει προηγηθεί βροχερός χειμώνας, ο υγρότοπος στη διάρκεια της άνοιξης κατακλύζεται από νερά κι έτσι οι περιστασιακές λιμνούλες που δημιουργούνται ανάμεσα στις αμμοθίνες προσφέρουν σημεία ξεκούρασης για πολλά είδη αποδημητικών- παρυδάτιων κυρίως. Η λίστα είναι αρκετά μεγάλη καθώς ο υγρότοπος των Λεγραινών λόγω της εγγύτητάς του με το ακρωτήριο του Σουνίου αλλά και της γειτνίασης του με τα νησιά του Αιγαίου και την Πελοπόννησο μπορεί να επιφυλάξει κι εκπλήξεις ως προς τα είδη που μπορεί να παρατηρήσουμε, καθώς αυτά «κατεβαίνουν» για να ξεκουραστούν, πριν συνεχίσουν το μακρύ ταξίδι τους προς τα βόρεια. Από τα πιο επιβλητικά είδη που συναντάμε είναι διάφοροι ερωδιοί (πορφυροτσικνιάδες, σταχτοτσικνιάδες, λευκοτσικνιάδες), αλλά κι ο πιο σπάνιος για την Αττική μικροτσικνιάς. Υπάρχουν όμως και πολλοί άλλοι, πιο μικρόσωμοι επισκέπτες, που δεν είναι τόσο εύκολο να παρατηρηθούν αν κάποιος δεν έχει την ανάλογη εμπειρία. Ανάμεσα τους είναι οι λασπότρυγγες, οι δασότρυγγες, οι μαχητές, οι πρασινοσκέληδες, οι κοκκινοσκέληδες, οι ποταμοσφυριχτές, οι θαλασσοσφυριχτές, αλλά και πιο ασυνήθιστοι επισκέπτες όπως ο αμμοσφυριχτής, η σταχτιά νανοσκαλίδρα, το μπεκατσίνι, ο συκοφάγος και ο αιγαιοτσιροβάκος. Από τις αρχές Αυγούστου αρχίζουν να περνούν μελισσοφάγοι, πελαργοί, σταχτοπετρόκληδες, αετομάχοι, θαμνοφυλλοσκόποι και σταχτομυγοχάφτες, καθώς πραγματοποιούν το ταξίδι τους προς τα νότια.

Καλοκαιρινοί επισκέπτες

Στα είδη που θα παραμείνουν το καλοκαίρι περιλαμβάνονται οι καστανολαίμηδες, οι τσαλαπετεινοί, οι κοκκινοκεφαλάδες, τα σταβλοχελίδονα, τα μιλτοχελίδονα κι οι σταχτάρες.

Ο υγρότοπος των Λεγραινών αποτελεί σημαντικό κομμάτι για την βιοποικιλότητα, καθώς φιλοξενεί και σημαντικά χλωριδικά είδη, όπως το Limoniastrum monopetalum, (Λειμωνίαστρο), την Papaver nigrotinctum (Παπαρούνα η αργεμώνη), την Serapias orientalis (Σεραπιάς η ανατολική) καθώς και τα προστατευόμενα είδη pancratium maritimum (Θαλασσόκρινο η Κρινάκι της Άμμου) και την Silene sartorii (Σιλινή του Σαρτόρι).


Οι εικόνες της ενότητας αυτής παραχωρήθηκαν απο την Ήρα Θεοφίλου, τον Δημήτρη Κλούρα και τον Αντώνη Ζαγουρή
Ο Παράκτιος Υγρότοπος των Λεγραινών
Κρίνος της θάλασσας - Pancratium maritimum
Σιλινή του Σαρτόρι - Silene sartorii
Τσίχλες σε λιμνούλα - Turdus philomelos & turdus pilaris
Αιγαιοτσιροβάκος - Sylvia rueppelli
 
Θαλασσοσφυριχτής - Charadrius alexandrinus
Νεαρός Αετομάχος - Lanius collurio
Σπίνος - Fringilla coelebs
Ποταμοσφυριχτής - Charadrius dubius
Πετροσπουργίτης - Petronia petronia
Πορφυροτσικνιάς και Αετομάχος - Ardea purpurea & Lanius collurio
Γλάρος - Seagull
Λευκός Πελαργός - Ciconia ciconia
Ευρωπαϊκό Φοινικόπτερο (φλαμίνγκο) και πελαργός - Phoenicopterus roseus & Stork
Λιβελούλες σε ζευγάρωμα - Sympetroum flaveolum
Tρανόσαυρα - Lacerta trilineata