ΠΑΡΑΚΤΙΟΣ ΥΓΡΟΤΟΠΟΣ ΛΕΓΡΑΙΝΩΝ
ΕΠΙΤΡΟΠH ΔΙΑΣΩΣΗΣ

Ο παράκτιος υγρότοπος των Λεγραινών περιλαμβάνεται στην Ειδική Ζώνη Διατήρησης του Δικτύου NATURA 2000 με ονομασία «Σούνιο - Νησίδα Πατρόκλου και παραθαλάσσια ζώνη» με κωδικό GR 3000005. Επί πλέον, σύμφωνα με τον Νόμο 4217/2014 (ΦΕΚ.156Α20014), έχει χαρακτηριστεί ως υγρότοπος Α΄Προτεραιότητας προστασίας.

Πρόκειται για έναν από τους σημαντικούς, μικρούς υγρότοπους της Αττικής. Χαρακτηρίζεται σαν «υγρότοπος με αμμοθίνες» παρουσιάζοντας όλα τα χαρακτηριστικά που συντελούν στην ανάπτυξή του (προσανατολισμού, γεωλογίας, ανεμολογίας κ.λ.π. ) υποστηρίζοντας παράλληλα, ως τελευταίος προορισμός της Αττικής γης για τα αποδημητικά πουλιά, την ποικιλομορφία σύνθετου και ευαίσθητου οικοσυστήματος.

Στην σημερινή του μορφή, πληγωμένος από διάφορες ανθρωπογενείς παρεμβάσεις, παλαιότερες αλλά κυρίως πρόσφατες, θα μπορούσε να περιγραφεί σαν υγρότοπος σε αποδομή! Εάν δεν ληφθούν άμεσα μέτρα προστασίας, υπάρχει ο κίνδυνος τα αμέσως επόμενα χρόνια να μιλάμε πλέον για έναν υγρότοπο υπό εξαφάνιση!

Η πρώτη καταγραφή του ευρύτερου υγρότοπου, ανάγεται στο 1886, όπως αποτυπώθηκε στον χειρόγραφο χάρτη Kaupert του Καϊζεροβασιλικού Ινστιτούτου της Βιέννης. (εικ.1)

Διακρίνεται μικρός ποταμός που στην εκβολή του διακλαδίζεται σε Δέλτα και αμμοθίνες να καλύπτουν όλη την περιοχή.

Σύμφωνα με προφορικές μαρτυρίες, πρώτες αμμοληψίες έγιναν τη δεκαετία του `40, με καράβι που μετέφερε άμμο γία τα κτίσματα της Μακροννήσου. Την εποχή αυτή, το στρατόπεδο της Μακροννήσου χρησίμευε ως τόπος εξορίας.

Κατά τη δεκαετία του `50, όταν έγινε η διάνοιξη του παραλιακού δρόμου Αθηνών – Σουνίου, με νυκτερινές αμμοληψίες, φορτηγά μετέφεραν άμμο γιά κάποιες μάντρες οικοδομών της Αθήνας. Ο δρόμος αυτός που δημιουργήθηκε, χώρισε στη μέση τον ευρύτερο υγρότοπο. Το επάνω από το δρόμο τμήμα του άλλαξε σταδιακά χρήση. Ένα τμήμα του αποτελεί σήμερα το γήπεδο των Λεγραινών, ενώ το μεγαλύτερο μέρος του παραχωρήθηκε στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Δημοσίου Δικαίου. Σήμερα πλέον, μιλάμε γιά το κάτω του δρόμο εναπομείναν τμήμα του, προς το μέρος της παραλίας, έκτασης μικρότερης από 140 στρέμματα.

Την δεκαετία του `80 , στην δυτική άκρη του, δημιουργήθηκε το λιμάνι των Λεγραινών, με κάθετο δρόμο που το ενώνει με την κεντρική οδό Αθηνών – Σουνίου και μικρό πάρκινγκ αυτοκινήτων που το εξυπηρετεί.

Η πρώτη προσπάθεια για εγκατάσταση καντίνας στο Ανατολικό άκρο της παραλίας (βίλα Χρηστέα) από τον Δήμο, εγκαταλείφθηκε παρά την ψήφισή της από το Δημοτικό Συμβούλιο, έπειτα από συλλογή υπογραφών και επιστολή φορέων και κατοίκων των Λεγραινών.

Το έτος 2006 , από τον Δήμο Λαυρεωτικής, έγινε η πρώτη αποψίλωση έκτασης περίπου 4 στρεμμάτων, στην Δυτική άκρη του. Δημιουργήθηκαν επίσης κάθετες εκροές τεχνικών έργων που παροχετεύουν τα ύδατα που συγκεντρώνονται στον αποστραγγιστικό αγωγό, που κατασκευάστηκε στο επάνω μέρος του δρόμου.

Η μεγαλύτερη και καταστροφικότερη όμως παρέμβαση έγινε τον Μάρτιο του έτους 2016, πάλι από τον Δήμο Λαυρεωτικής! Με το πρόσχημα του καθαρισμού, έγινε εκτεταμένη εκχέρσωση και επιχωμάτωση 20 ακόμη στρεμμάτων στο δυτικό και πάλι άκρο του υγρότοπου και κατά μήκος της οδού Αθηνών – Σουνίου. Εκχερσώθηκε δηλαδή συνολικά, το 20 σχεδόν τοις εκατό του υγρότοπου! (εικ.2-8)

Το γεγονός κατήγγειλαν η Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, η Ελληνική Εταιρεία Προστασίας της Φύσης και το Παρατηρητήριο Πολιτών για την Αειφόρο Ανάπτυξη (CISD). Σχετική επερώτηση κατέθεσε στην Ολομέλεια της Βουλής ο βουλευτής κ. Γιώργος Δημαράς.

Η Διεύθυνση Περιβάλλοντος διέταξε αυτοψία, η οποία και επιβεβαίωσε το γεγονός. Ο Δήμος εκλήθη σε απολογία, χωρίς όμως να εμφανιστεί. Κατόπιν τούτου, του επεβλήθη Διοικητικό πρόστιμο 10.000 ευρώ λόγω αλλοίωσης και υποβάθμισης του Περιβάλλοντος. Μήνυση κατέθεσε επίσης το Δασαρχείο Λαυρίου.

Τα πράγματα χειροτέρεψε κατόπιν η «διορθωτική παρέμβαση», που ολοκλήρωσε το έργο της εκχέρσωσης:

Είναι πλέον καθημερινό φαινόμενο, ιδίως τους θερινούς μήνες, αυτοκίνητα να μπαίνουν στον υγρότοπο πατώντας και παρκάροντας επάνω σε αμμοθίνες! (εικ.15,16) Συχνό είναι επίσης το φαινόμενο, κατά τους χειμερινούς μήνες, κάποια αυτοκίνητα με τετρακίνηση να κάνουν test drive στην άμμο της παραλίας. Την τελευταία περίοδο επίσης (2016-2017), έγιναν τρία κινηματογραφικά γυρίσματα μεγάλων παραγωγών, με είσοδο πολλών, μεγάλων τριαξονικών οχημάτων στον χώρο. (εικ.17-19)

Το καλοκαίρι του 2016, υπήρξε η πρώτη αίτηση στον Οργανισμό Λιμένος Λαυρίου, από ιδιώτη ο οποίος ζητούσε την παραχώρηση 600 τετραγωνικών μέτρων στην παραλία προκειμένου να εγκαταστήσει εκεί ομπρελοκαθίσματα. Η αίτηση απορρίφθηκε, μετά την αρνητική απάντηση του Εξωραϊστικού Συλλόγου Λεγραινών Σουνίου. Ακολούθησε δεύτερη επιστολή της Γενικής Συνέλευσης της 25/7/2016, επισημαίνοντας ότι η αρνητική θέση του Συλλόγου ισχύει και για οποιαδήποτε μελλοντική αίτηση για αυτό το θέμα.

Σαν να μην έφθαναν όμως όλα αυτά και παρά τις δύο ακυρωτικές αποφάσεις της Αποκεντρωμένης Διοίκησης στις αντίστοιχες δημοπρατήσεις της ΔΑΝΕΤΑΛ (Δημοτική Ανώνυμη Εταιρεία Ακινήτων Λαυρεωτικής), ο Δήμος Λαυρεωτικής έχει δηλωμένη πρόθεση για εγκατάσταση καντίνας και ομπρελοκαθισμάτων το επόμενο καλοκαίρι!

Η ΔΑΝΕΤΑΛ προσέφυγε στην Επιτροπή του άρθρου 152 του Ν.3462/2006 και πέτυχε τελικά την ακύρωση των προηγούμενων αποφάσεων του Συντονιστή Αποκεντρωμένης Διοίκησης.

Με το ΦΕΚ Α 25 - 20/2/2018 (Ν. 4519/2018) ο Παράκτιος Υγρότοπος Λεγραινών εντάσσεται στον Φορέα Διαχείρησης Προστατευόμενων Περιοχών (ΦΔΠΠ) Σχινιά - Μαραθώνα.

Στις 4/4/2018, σε σύσκεψη που συγκάλεσε ο Υπουργός Ναυτιλίας Παναγιώτης Κουρουμπλής, συζητήθηκε η εξαγγελία του Πρωθυπουργού για παραχώρηση τμημάτων της Χερσαίας Ζώνης Λιμένα του Οργανισμού Λιμένα Λαυρίου που δεν εξυπηρετούν λιμενικές δραστηριότητες, μεταξύ των οποίων και η παραλία των Λεγραινών.

Στις 22/5/2018, από τους βουλευτές κ.κ. Γιώργο Δημαρά, Κατερίνα Ιγγλέζη και Γιώργο Πάντζα κατατέθηκε αναφορά προς το Προεδρείο της Βουλής των Ελλήνων με θέμα: « Άμεσα μέτρα προστασίας του Παράκτιου Υγρότοπου Λεγραινών».

Στις 5/6/2018 , Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος, οι επίδοξοι ιδιοκτήτες Beach Bar (Macrame) με μπουλντόζα του Δήμου Λαυρεωτικής επεχείρησαν να ισοπεδώσουν αμμοθίνα γιά να εγκαταστήσουν στην συνέχεια ομπρελοκαθίσματα.(εικ.20)

Στις 11/6/2018 οι ίδιοι επιχειρηματίες προσπάθησαν να δημιουργήσουν βάση, στην οποία θα τοποθετούσαν την καντίνα τους. Και στις δύο περιπτώσεις και κατόπιν σχετικής καταγγελίας μας στο Α.Τ. επενέβη η Άμεσος Δράση και τους απομάκρυνε. (εικ.21-22)

Στις 20/6/2018 στο Υπουργείο Περιβάλλοντος πραγματοποιήθηκε συνεδρίαση της Επιτροπής Αντιμετώπισης Περιβαλλοντικών Ζημιών με θέμα τον καθορισμό μέτρων αποκατάστασης στον Παράκτιο Υγρότοπο Λεγραινών, με παρουσία Περιβαλλοντικών οργανώσεων, του Δήμου, του Δασαρχείου, του Φορέα Διαχείρησης και της Επιτροπής μας. Ψηφίστηκαν όλα τα προτεινόμενα μέτρα και αναμένεται άμεσα η σχετική Υπουργική Απόφαση.

Στις 1/8/2018 ψηφίστηκε τροπολογία στην οποία, μεταξύ άλλων, προβλέπονται και μέτρα προστασίας 16 υγροτόπων της Αττικής, μέχρι την οριστική τους οριοθέτηση με Προεδρικό Διάταγμα. Μέσα σε αυτούς συγκαταλέγεται και ο υγρότοπος των Λεγραινών.

Στις 13/8/2018 εκδόθηκε η σχετική Υπουργική Απόφαση, σύμφωνα με την οποία ο Δήμος Λαυρεωτικής υποχρεώνεται σε εφαρμογή μέτρων πρόληψης και αποκατάστασης της περιβαλλοντικής ζημιάς που προξένησε στον Παράκτιο Υγρότοπο των Λεγραινών.

Στις 5/11/2018 το ΣΥΓΑΠΕΖ με επιστολή του ζητά από τον Δήμο ενημέρωση για τις ενέργειές του σχετικά με την εφαρμογή της Υπουργικής Απόφασης.

Στις 22/11/2018, ο Δήμος Λαυρεωτικής μη έχοντας εφαρμόσει την Υπουργική Απόφαση και χωρίς να την έχει προσβάλει σε αρμόδιο Διοικητικό Δικαστήριο, απαντά με έγγραφο σε ζητηθείσα ενημέρωση από το ΣΥΓΑΠΕΖ. Με ένα, επί τούτου, νομικά περιπλεγμένο κείμενο προσπαθεί να αμφισβητήσει τα πάντα και να αιτιολογήσει οτι ... δεν πρόκειται να κάνει στην πράξη το παραμικρό για την εφαρμογή της Απόφασης!

Στις 28/3/2019 πραγματοποιείται συνάντηση του ΣΥΓΑΠΕΖ και του Φορέα Διαχείρισης με τον Δήμο, στην οποία ο τελευταίος δεσμεύεται γιά άμεση εφαρμογή της Υπουργικής Απόφασης.

Στις 14/4/2019 γίνεται προσπάθεια αυθαίρετης αποστράγγισης εποχιακά πλημμυριζόμενου τμήματος του Υγρότοπου από τον Δήμο.

Στις 22/4/2019 αποστέλλεται δεύτερη επιστολή του ΣΥΓΑΠΕΖ προς τον Δήμο, ζητώντας ενημέρωση.

Στις 17/5/2019 ο Δήμος στέλνει οχήματα για την εφαρμογή των πρώτων μέτρων της Υπουργικής Απόφασης, ενώ παράλληλα ειδοποιοείται ομάδα κατοίκων η οποία με τραμπουκισμούς και απειλές αποτρέπει την εφαρμογή της, παρουσία του ΣΥΓΑΠΕΖ, του Φορέα Διαχείρισης και του Δασαρχείου. Το γεγονός καταγράφεται από την Άμεσο Δράση, που καλείται επί τόπου.

Στις 7/6/2019 ακολουθεί τρίτη επιστολή του ΣΥΓΑΠΕΖ, στην οποία περιγράφονται με ακρίβεια τα γεγονότα που προηγήθηκαν και ζητείται γιά μία ακόμη φορά η άμεση εφαρμογή της Απόφασης.


Οι εικόνες 3-8 παραχωρήθηκαν από τον ιστότοπο "Ένότητα Σαρωνικού"
Εικ.1

Εικ.2
Εικ.3
Εικ.4
Εικ.5
Εικ.6
Εικ.7
Εικ.8

Εικ.9
Εικ.10
Εικ.11
Εικ.12
Εικ.13
Εικ.14

Εικ.15
Εικ.16
Εικ.17
Εικ.18
Εικ.19

Εικ.20
Εικ.21
Εικ.22